1. Sistemsel Değişim: Merkezi ve Dijital Eksper Atama Sistemi (EKSİST)
Yönetmelik ile eksper atamaları, Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden yürütülmek üzere merkezi bir yapıya bağlanmıştır. Bu düzenleme ile atama sürecinin:
- Elektronik ortamda gerçekleştirilmesi,
- Kayıt altına alınması,
- Denetlenebilir hale getirilmesi amaçlanmıştır.
Bu yönüyle EKSİST, yalnızca teknik bir altyapı değil; aynı zamanda sürecin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini teminat altına alan bir mekanizma olarak değerlendirilmelidir.
2. Eksper Atama Yetkisinin Genişletilmesi
Yönetmelik ile dikkat çeken bir diğer değişiklik, eksper atama yetkisinin kapsamının genişletilmesidir. İlgili değişiklik ile eksper; sigorta şirketi, sigortalı, sigorta ettiren, sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından atanabilecektir.
Bu düzenleme, önceki uygulamada sıklıkla eleştirilen “tek taraflı atama” usulünü dengelemeye yönelik olup, taraflar arasındaki dengeyi yeniden tesis etmeyi amaçlamaktadır.
3. Sıralı ve Objektif Atama Esası
Yönetmelik kapsamında, özellikle belirli sigorta branşları ve hasar türleri bakımından eksper atamaları sıralı ve objektif dağıtım sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Bu sistem ile:
- Belirli eksperlere yönlendirme yapılmasının önüne geçilmesi,
- Mesleki bağımsızlığın güçlendirilmesi,
- Uygulamada eşitlik ilkesinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Bu düzenlemenin, eksperlik faaliyetinin tarafsızlığına ilişkin tartışmaları amaçlandığı üzere önemli ölçüde azaltacaktır. Trafik sigortasında, asgari maddi teminat tutarının 1/10’unu aşması halinde eksper ataması zorunlu hale getirildi. Kasko sigortalarında ise ağır hasar veya tam hasar kararını gerektiren dosyalarda eksper atamasının EKSİST üzerinden zorunlu hale getirilmiştir.
4. Süre Rejimi ve Sigorta Şirketlerinin Yükümlülükleri
Yönetmelik, hasar sürecinin belirli süreler içerisinde yürütülmesini zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda sigorta şirketlerine:
- Hasar ihbarını takiben dosyanın gecikmeksizin sisteme kaydedilmesi,
- Eksper atama sürecinin zamanında başlatılması yükümlülükleri getirilmiştir.
Bu yaklaşım, uygulamada sıklıkla karşılaşılan gecikmelerin önüne geçilmesi bakımından yerinde bir düzenleme niteliğindedir.
5. Eksper Raporlarının Kapsamı, İtiraz ve İnceleme Süreci
Hasar tespiti amacıyla görevlendirilen eksperlerin atama görev kapsamı, yalnızca maddi hasarın kapsam ve miktarının belirlenmesi ile sınırlı olmayıp, aynı zamanda zararın tamamlayıcı unsuru niteliğindeki değer kaybının da teknik ölçütler çerçevesinde tespitini içermektedir. Bu bağlamda eksperin, değer kaybı hesaplamasını salt matematiksel veya standart formüllere indirgemeksizin; aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve ağırlığı, onarımın kapsamı, aracın piyasa değeri ile ikinci el piyasasındaki arz-talep dengesi gibi parametreleri birlikte değerlendirerek reel değer kaybı ilkesine uygun şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, zarar görenin gerçek zararının tam ve doğru biçimde belirlenmesi suretiyle tazmin edilmesi ilkesinin doğal bir uzantısı olup, hem sigorta hukuku hem de genel tazminat hukuku bakımından hakkaniyete uygun sonuçların temini açısından belirleyici nitelik taşımaktadır.
Yeni düzenleme ile hasar ve değer kaybı tespitlerini içeren eksper raporlarına karşı taraflara üç iş günü içerisinde itiraz imkânı tanınmış; itiraz halinde yeni eksper atamasının yine sistem üzerinden yeni bir eksper atamasının yapılacağı düzenlenmiştir. Bu mekanizma: teknik hataların giderilmesine, ikinci bir değerlendirme yapılmasına, uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan çözülmesine imkân sağlamaktadır.
İlk eksper rapor ücreti sigorta şirketi tarafından karşılanmakla, itiraz sonrası atanan eksper ücretlerinin hangi tarafa yükletileceği ise belirsizdir.
Neticeden;İlgili düzenleme, yalnızca idari bir değişiklik değil; aynı zamanda sigorta uyuşmazlıklarının çözüm dinamiklerini doğrudan etkileyen yapısal bir dönüşümdür. Zira eksper raporlarının delil niteliği dikkate alındığında, atama sürecinin güvenilirliği yargısal değerlendirmeleri de doğrudan etkilemektedir.
Sonuç olarak, söz konusu Yönetmelik ile eksperlik müessesesi daha dengeli, şeffaf ve kurumsal bir zemine oturtulmuş olup, uygulamadaki yansımalarının özellikle yargı kararları ile daha net şekilde ortaya çıkacağı değerlendirilmektedir.